Éche o que hai

Unha ollada crítica (e asocial) ao tenderete alimentario.

Requiem pola Agricultura galega (3): Con Hacienda (e co franquismo) hemos topao

Posted by etxeoquehai o Febreiro 20, 2013

eoqMoi boas. Aquí me teñen, disposto a retomar os deberes, desta cun bonito caso que afecta á nosa agricultura e que, cousa ben curiosa, pasou sen maior pena. De gloria xa nin falamos.

O caso é que hai arredor dunha semana foi presentada, con bastante bombo e algún que outro platillo, a sinatura dun convenio entre a nosa consellería do Medio Rural (e do Mar) e o todopoderoso Ministerio de Hacienda español, convenio polo cal se permirirá ao banco de Terras de Galicia “gestionar las fincas de propietario desconocido ubicadas en la comunidad“, segundo informaba La Opinión o pasado 13 de febreiro. Que cantas son? unha chea delas: arredor de 320.000. Coño, dirán vostedes: hai que ver a cantidade de terras que hai polo país que non son de ninguén. Bueno, de ninguén ninguén non. O nome non deixa de ser un eufemismo: as terras de propietario descoñecido son en realidade do Ministerio de Hacienda. Pódese dicir, en pruridade, que son terras que antes non eran de ninguén e agora son de Montoro. Bueno, de Montoro Montoro non son,vostedes xa me entenden.

Antes de meterme no fregado de explicarlles a vostedes o misterio das terras de ninguén que son un mogollón e son de alguén, permítanme que continúe a refocilarme na boa nova, que un xa está fartiño de ler desgrazas. De acordo coas verbas da titular do ramo que recolle La Opinión “la puesta en valor de estos terrenos es una herramienta útil que solo trae ventajas. Entre ellas destacó que permite valorizar los terrenos agroganaderos, que los agricultores y ganaderos de la comunidad puedan incrementar la base territorial de sus explotaciones. Añade que permite mejorar el tejido agroambiental gallego y la considera una medida de lucha contra el abandono del rural y los incendios forestales“. Ou sexa, la repera: non entendo, francamente, como é posíbel que non puxeran a badalar as campás de todas as igrexas, capelas e ermidas do país a coro. Comparado con isto, a alba de groria é un mencer de resaca.

Segundo contan, a medida vai mellorar a base territorial das nosas explotacións -que é, sen dúbida ninguna, o problema máis grave da nosa agricultura, como xa teño repetido tanto que aburro-. Pero é que ademais, ao poñer esas fincas a disposición dos agricultores vía arrendamento, vai permitir mellorar o tecido agroambiental galego -sexa iso o que sexa, pero soa cojonudamente-, vai contribuír a loitar contra o abandono do rural e contra dos lumes. Aleluia, hossana, etc….

Ademais, o Ministerio é tan xeneroso que vamos a medias nas rendas cobradas, a pesares de que eles son os donos desas terras sen dono. Bueno, a medias medias non: o 96% da renta pagada vai para Montoro, e o 4% para o Banco de Terras, que é quen gasta a pasta na xestión. Home, moito negocio non parece, pero é que os galegos xa se sabe que niso dos negocios somos un pouco parvos. Pero tanto ten: fica o tema ese da mellora da explotación, o tecido agroambiental, a loita contra o abandono e o dos lumes.

Pero: de canto falamos? Xa dixemos antes que eran arredor de 320.000 parcelas. A superficie total é de algo menos de 6.000 ha. Se facemos unha bonita división, cada parcela desas vai ter unha superficie de…. 180 metros cadrados. 180? metros cadrados? Ou sexa: pouco máis ou menos como a miña oficina, que aproveito para lles lembrar a vostedes que está en venda: buena, bonita y barata.

A ver: a 180 m2 por parcela, e considerando que non están unhas pegadas ás outras, a cousa esa de mellorar a estrutura territorial moi doada non parece. Para min que o tema ten pinta de marronazo que lle caeu aos pobres do Banco de Terras, que ultimamente non levan máis ca disgustos, a pesares de seren boa xente.

Outra cousa: de onde saen esas terras sen dono? Anda un inspector de facenda en plan Gadget monte parriba monte pabaixo á procura de terras abandoadas? Naaaaa…. se fose así non andarían con 6.000 ha, senón con 600.000, que aquí ten abandoadas as terras todo cristo. A cousa é máis simple: unha boa parte -eu xuraría que a gran maioría ou a totalidade, pero non me atrevo a xurar e non teño tempo de comprobar- son un subproduto dos procesos de concentración parcelaria. Voume explicar, tratando de ser didáctico, cousa nada doada se falamos da bicha -aka la parselaria-.

Como saben -e se non o sabían, agora están a piques de sabelo- a concentración parcelaria é, simplificando,  un proceso -tremendamente complexo, pero agora tampouco non é momento- polo que, nunha determinada zona -xeralmente unha parroquia- se xuntan todas as terras de todos os propietarios e se redistribúen en función do achegado, dando como resultado fincas máis grandes e polo tanto máis adecuadas para a actividade agraria. Teñan en conta os foráneos que, nunha zona normal galega, non é inhabitual que un titular teña ao mellor cinco ou seis ha de terra repartidas en 50 ou máis parcelas separadas entre sí. O feito de agrupárenselle en catro ou cinco fincas é xa un avance. Ademais coa concentración establécese unha nova rede de pistas de acceso ás fincas. Con esta explicación chabacana penso que abonda para o que nos interesa.

O primeiro que se fai no proceso é o que se chama a investigación da propiedade. Trátase de que os propietarios “declaren” as súas parcelas, isto é, que as identifiquen no plano e que acheguen a documentación que acredita seren os donos. Cando a teñen, que non sempre a teñen; resulta curioso observar a enorme cantidade de desastres domésticos en forma de incendios, inundacións, terremotos e ata supoño que tsunamis que sofren os nosos paisanos, todos eles coa única consecuencia de perderen os documentos. Pero estoume desviando: se non teñen os documentos sempre hai outras formas de acreditar a titularidade. Non é ese o problema.

Despois do proceso de investigación quedan un bo feixe de parcelas -entre un 5 e ata un 20%, segundo casos- de parcelas sen que o propietario apareza, polo menos ao principio. Trátase de parcelas xeralmente de xentes que levan moito tempo na emigración e que non teñen parentes na aldea que se fagan cargo.  Aínda que ao longo do proceso adoitan ir aparecendo os donos de algunhas delas. Moitas veces os auténticos, pero tamén algúns representantes dunha raza de avutres particularmente noxenta, que non dubidan en facer cantas falcatruadas se lle ocorren para quedarse co que non é seu; ou sexa, o mesmiño que algúns políticos -dáse a circunstancia que existe algún caso documentado de dobre militancia nesa actividade: a de avutre e a de político-.

O propietario “descoñecidos” é tratado durante todo o proceso como un propietario máis: se lle xuntan as súas terras e se establecen novas fincas para el. Se ao longo do tempo -ata cinco anos despois de rematar todo o proceso- aparece alguén que poda acreditar ser propietario, dáselle a finca que lle corresponde en función da superficie que declara. Pero ao final, e despois deses cinco anos, sempre quedan terras sen reclamar. E que pasa con esas terras? Pues pa mí. Quero dicir: para Facenda. Si, señores, o ministerio de Facenda convértese en dono de todas esas fincas.  Non  o concello, non a parroquia, non a Xunta, non: montoro.

O por que desta apropiación pola vía dos feitos é parte dunha das situacións máis kafkianas que eu teño visto -e teño vistas moitas-, que ocorre a plena luz de día e taquígrafos de noite, sen que a ningún dos nosos honrados pais da patria -incluídos os meus ex compinches nacionalistas; xa saben que eu exerzo de apátrida- lles importe un carallo, falando mal e pronto. A cousa é que todo o que ten a ver co desenvolvemento rural neste país -incluído, polo tanto, o que tería que ver con algo que en tempos foi un mantra e agora é un fósil; estou a falar nada menos que da Reforma Agraria- ten como sustento legal un texto preconstitucional, que, para máis inri, en moitos dos seus artigos ten un marcado carácter anticonstitucional.

Estou a falar da Ley de Reforma y Desarrollo Agrario de 1973. Home, de 1973, dirán vostedes: iso é case postfranquista, que o vello morreu no 75, seguro que non é para tanto. Pois vai ser que é para tanto, e para máis. A Lei en cuestión é un texto refundido de toda a lexislación franquista sobre a materia. Por exemplo, un dos textos que incorpora é o correspondente a Ley de 26 de diciembre de 1939 sobre colonización de gandes zonas. De 1939. con dos cojones.

Calquera que percorra os 292 artigos desta lei -aínda por riba é longa de raios- fará unha insólita viaxe aos anos 50 e 60, petada de referencias ás Hermandades Sindicales de Labradores y Ganaderos, á Organización Sindical, á Secretaría General del Movimiento e ao Instituto Nacional de Reforma y Desarrollo Agrario. Todo iso trufado dun aroma á vez paternalista e reaccionario, como era o que se estilaba nese tema e nese tempo. Como mostra, un botón, do máis ilustrativo: “Los propietarios o cultivadores está obligados, desde la publicación del Decreto u Orden Ministerial que acuerde la concentración, a cuidar de las parcelas sujetas a ella con la diligencia propia de un buen padre de familia, cultivándolas a uso y costumbre de buen labrador” (Artigo 225.1). Non me digan que non resulta do máis enternecedor que este tipo de expresións teñan a día de hoxe rango de lei.

Pois ben. Dentro da Ley en cuestión, no seu Artigo 201.1, establécese que: “Las fincas que reemplacen a las parcelas cuyo dueño no sea conocidodurante el período normal de investigación, serán incluidas también en el Acta de Reorganización, haciéndose constar dicha circunstancia y consignando, en su caso, las situaciones posesorias existentes. Tales fincas, sin embargo, no serán inscritas en el Registro de la Propiedad mientras no aparezca su dueño o fuese procedente inscribirlas a nombre del Estado, conforme a la legislación vigente “. Desculpen a barrila legalista; isto quere dicir, en román paladino, que se manterán fincas a descoñecidos ao rematar o proceso, ata que, conforme á lexislación vixente -vixente naqueles tempos, repito- pasen á propiedade do Estado. Do Estado franquista.

Xa, no Apartado 3 do Artigo 201, chegamos ao cerne da cuestión: “Transcurridos los cinco años [a los que hace referencia el párrafo anterior] el Instituto [de Reforma y Desarrollo Agrario] remitirá al Ministerio de Hacienda, a los efectos determinados por la legislación sobre Patrimonio del Estado, relación de los bienes cuyo propietario no hubiese aparecido con mención de las situaciones posesorias que figuren en el Acta de Reorganización“. Así, desa maneira un tanto retorcida, esas terras pasan a seren incluídas polo Ministerio de Hacienda dentro do Patrimonio do Estado.

E xa, por fin, chega a Constutución. E o Estado das Autonomías. Ese Estado que algún pretende que creamos que é case federal. As Comunidades Autónomas, todas, sen excepción, asumen todas as competencias en materia de agricultura, e, polo menos no caso galego -e supoño que no resto tamén- as competencias en materia de reforma e desenvolvemento agrario. E comezan a lexislar neste eido, todas, ou case todas. Entre elas a Comunidade Autónoma de Galicia. E que o que fan, todas as que lexislan? Pois ben sinxelo: utilizan o copy&paste. Collen a Ley de Reforma y Desarrollo Agrario e fan un bonito labor de creatividade, eliminando  as referencias ás Hermandades Sindicales de Labradores y Ganaderos e ao Movimiento Nacional. E máis nada. No resto das cuestións, o contido é textualmente idéntico na Lei galega de concentración parcelaria e na Ley de RyDA. E na asturiana, e na de Castela e León…. Naquelas cuestións que non recollen as normas autonómicas, a Ley de RyDA, como lei vixente que é, serve como norma subsidiaria de aplicación. E entre elas, a que hoxe nos preocupa: aínda que as Comunidades asumen as competencias e sufragan os costes da concentración parcelaria, as terras de propietario descoñecido non pasan á súa propiedade, senón á do Estado -ou sexa, a montoro-, sinxelamente porque cando se redactou a lei as CC.AA. non existían.

En honor á verdade, as Comunidades Autónomas pouco máis podían facer: naqueles casos nos que unha comunidade tentou sacar o pé do tiesto, lexislando de maneira diferente, topouse co peso da xustiza en forma de sentenzas do Tribunal Supremo -ou, pasmense, do Constitucional, por recurso do Estado- facendo volver ás augas ao rego, e sempre co mesmo argumento: a Ley de RyDA está en vigor e non se pode lexislar contra dela.

Que se pode facer, dirán vostedes? Pois, na miña opinión, e ben sinxelo: presentar unha iniciativa no Parlamento do Estado instando á derrogación desa ley insana, e substituíndoa por unha ley marco de carácter breve e xeral, ou directamente deixándoa sen efecto, que non en van a Unión Europea ten normas de reforma e desenvolvemento rural como para encher o titanic. E, para iso, que cómpre, diran vostedes, de novo retoricamente? Pois que os parlamentarios galegos -algún do PP sector boina, que os urbanitas non esán para paletadas; do PSOE sector boina, a pesares de que algún túzaro do seu sindicato afín ten dito ultimamente que a vixente lei é marabillosa; os do bloque, a ver se fan realidade eso do que presumen e do que carecen; ou mesmo os de AGE, que para iso teñen boa relación co tío Cayo- movan o cú e deixen de rañar o carallo nas cuestións agrarias. Non é que teña moita esperanza, pero cónstame que existen xentes en todo o arco parlamentar preocupados e conscientes da importancia do agrario para o noso país. Sexamos, pois, boa xentiña e pensemos que a falla de resposta a todo este lío ven de que non se deran conta. Ao mellor algún le este escrito e as cousas cambian. (Y luego iba y me despertaba…..).

Deste modo, as parcelas que non eran de ninguén pasarían a seren de alguén: neste caso dos cidadáns que pagamos o proceso. Bueno, no suposto de que e o que é da Xunta sexa noso. Pero iso, meus, xa é outra cuestión.

E, conforme ao prometido, déixovos hoxe cunha nova cancionciña. Desta un clásico do soul, orixinalmente cantada por Percy Sledge, que conta a historia dun amor clandestino. Neste caso nunha versión similar á de Andrew Strong nunha das miñas películas de cabeceira. Trátase de “Dark Side of the Street”.

About these ads

4 Respostas to “Requiem pola Agricultura galega (3): Con Hacienda (e co franquismo) hemos topao”

  1. starbase said

    Querido, a partir del segundo párrafo el ministro con cara de #comedorcompulsivodequeso pasa a escribirse minúsculamente. Digo yo que será para joder, claro.
    Si es el caso, tiene ud. mi aplauso.

    Lo de ponerlo en hashtag twitterstyle por mi parte también es para joder, claro. :P

  2. etxeoquehai said

    Pues el caso es que no había yo caído en lo de las minúsculas, vaya, que despiste :-)

  3. alvarez said

    Que quer que lle diga, meu, o convenio por un lado ben, polo outro tamen ben, non lle sou eu tan mixiricas con eses plantexamentos legais que propon. Que o estado arramble coa propiedade abandonada, pois chapeau. Que si é de Montoro ou de Feijoo, tanto me ten, españa ou xunta de galicía, para min, eche o mesmo. E si o fan os pepeiros, mellor que mellor porque se o intentan os distintos iluminados da oposición, montase la de dios es cristo, organizada pola forza de choque pepera, que é a única realmente existente.
    Para min que os que fixeron o convenio deben de ser de Marte ou ainda mais lonxe, de Santillana del Mar, porque iso de propietarios descoñecidos e un concepto como diría o castronciño do Manquiña, nesta nación nos que todos somos ou seremos propietarios ainda que sexa dunha dezaoito parte dunha leira de 90 m2 coma un veciño meu, é como decir que a fiesta nacional española é un bien de interes cultural. Que se poñan a poñer balados nas terras esas e verá como aparecen, non un, senon tres ou catro dos dezaoito.
    Un saudo.

  4. etxeoquehai said

    Non, se eu estou de acordo con que o estado -máis ben a comunidade, e non me refiro á autonoma, que eu de Estados sonlle pouco, e cada vez menos- arramble coas terras abandoadas pareceríame de puta madre se fose verdade. En galicia non hai 6.000 ha de terras abandoadas, senón perto de medio millón, entendendo por abandoadas as que están deixadas da man de deus e que son pasto de lumes. E entre esas terras abandoadas estaban as famosas 6.000 ha, a ver se se vai pensar que montoro viña aquí a rozar o monte.O único que se conseguíu é quitarse de encima o marronazo, que as venda ou as arrende o Banco de Terras, con cartos nosos, e que a pasta leve o monisterio (perdon, quixen dicir ministerio, cada vez escribo peor) para gastar no que lle saia do occipucio. Seguramente en pagar a un gabinete para que redacten borradores de amnistías fiscais, ou en queixo, vaia vostede a saber.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

 
Seguir este blog

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.

%d bloggers like this: